امروز: دوشنبه، 30 مهر 1397

ماهنامه فژه سنج

رسانه ای نوین در صنعت نقشه برداری و ژئوماتیک

 

اهمیت زیرساخت ملی اطلاعات مکانی در توسعه پایدار


در جهان امروز در اختیار داشتن داده‌ها و اطلاعات درست، به‌هنگام و به‌صورت ساختاریافته، از ابزارهای اصلی مدیریت محسوب می‌شود. اطلاعات مکانی یکی از مهم‌ترین اطلاعات، و از تعیین‌کننده‌ترین عوامل مدیریت و برنامه‌ریزی در کشورهای توسعه‌یافته و حتی در کشورهای درحال‌توسعه هستند، و موضوع «مکان» به‌عنوان یکی از چهار رکن اصلی تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی در کنار عوامل زمان، اعتبارات، و هزینه‌ها قرار می‌گیرد. از آن‌جا که بین ۷۰ تا۸۰ درصد اطلاعات، به‌نوعی با مکان و موقعیت در ارتباط بوده و از نوع اطلاعات مکانی محسوب می‌شوند، بسیاری از مسائل روزمره و اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و سیاسی را نیز در برمی‌گیرند. توسعه روزافزون نقش موقعیت و مکان در امورات مختلف جوامع و به تبع آن گستردگی بیش‌از پیش تولید و استفاده از اطلاعات مکانی، سبب شده است که بسیاری از نیازها و فعالیت‌ها و اقدامات دستگاه‌های مختلف دولتی و خصوصی بدون در اختیار داشتن اطلاعات مکانی و دسترسی به آن‌ها ممکن نشود.


چرا NSDI؟


زیرساخت ملی اطلاعات مکانی یا NSDI درواقع بستر و ساختاری است برای پاسخ‌دهی به این نیاز روزافزون. SDI ملی به دستگاه‌ها و سازمان‌ها و شرکت‌های مختلف حاکمیتی و بخش خصوصی این امکان را می‌دهد که به‌سادگی به اطلاعات مورد نیاز خود دست‌رسی پیدا کنند. نظر به حجم وسیع داده‌های مکانی، این زیرساخت درواقع کاربران بخش‌های مختلف را به یکدیگر پیوند می‌دهد و آنان را قادر می‌سازد که به‌سادگی نسبت به وجود و کم‌وکیف اطلاعات مورد نیاز خود در سایر بخش‌ها مطلع شوند و برای تهیه اطلاعات موردنیاز طبق قواعد و ضوابط و مکانیسم‌های تعریف‌شده اقدام کنند. کاربران از طریق دسترسی به این زیرساخت می‌توانند انواع داده‌های مکانی مورد نیاز خود را در مناطق دلخواه جستجو کرده و نسبت به تهیه این اطلاعات از تولیدکننده آن‌ها اقدام کنند. در سال‌های اخیر اهمیت و ضرورت راه‌اندازی و کاربست SDI ملی و نقش آن در توسعه پایدار بیش‌تر مورد توجه قرار گرفته است. امروزه کم‌تر کسی هست که از اهمیت زیرساخت ملی اطلاعات مکانی در توسعه پایدار بی‌اطلاع باشد، و توسعه پایدار مبتنی بر دانایی را بدون وجود یک NSDI کامل میسر بداند.


NSDI چه کاربردی دارد؟


زیرساخت ملی اطلاعات مکانی تبادل اطلاعات بین ارگان‌ها و کاربران مختلف را تسهیل و تسریع کرده، و به‌علاوه از دوباره‌کاری و انجام اقدامات موازی غیرضروری در امر تهیه نقشه جلوگیری می‌کند. همان‌طور که گفته شد، امروزه ساختاریافتگی اطلاعات از عوامل‌تعیین‌کننده در مدیریت است. از سوی دیگر حجم بالایی از اطلاعات مورد استفاده بشر به مکان و موقعیت وابسته است و همین امر استفاده از فناوری‌های متعدد این مقوله را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. SDI ملی یکی از این فناوری‌هاست، که می‌تواند در حوزه‌های مختلفی مورد استفاده قرار گیرد. حوزه‌هایی از قبیل مدیریت شهری، منابع طبیعی، مدیریت بحران (پیش، حین، و پس از آن)، محیط زیست، کاداستر و امور ثبتی، برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ای و ارائه خدمات، امور امنیتی و نظامی، صنعت معدن، برنامه‌ریزی‌های اجتماعی و اقتصادی، حمل‌ونقل، ساخت و توسعه راه‌ها، کشاورزی و مدیریت اراضی، آمایش سرزمین و غیره از این جمله‌اند. به‌واقع تمامی زمینه‌هایی که به‌نوعی به مقوله زمین و موقعیت مرتبط‌اند و نیز تمامی مقوله‌های مدیریتی و تصمیم‌سازی وابسته به مکان، می‌توانند از کاربران این زیرساخت به شمار آیند. هدف از استقرار NSDI، این است که تمامی کاربران دولتی و عمومی بتوانند حسب نیاز خود به لایه‌های اطلاعاتی موجود سایرین (در چارچوب مکانیسم‌های تعریف‌شده) دسترسی یابند و از خدمات آن‌ها برخوردار گردند.

چگونه SDI ملی شکل می‌گیرد؟


زیرساخت ملی داده‌های مکانی بیش‌تر از همه تابع برنامه‌ریزی کلان کشوری است و به یک مدیریت یکپارچه نیاز دارد. برای شکل‌گیری یک NSDI، قبل از هر چیز نیازمند وجود فرهنگ و درک درست از این مقوله و ضرورت آن، و شکل‌گیری یک اراده ملی در سطح کلان نزد تصمیم‌گیران کشور (در تمامی قوا و بخش‌های حاکمیتی) هستیم. با شکل‌گیری این اراده، سایر ضروریات شکل‌گیری این زیرساخت نیز فراهم خواهند شد. پس از شکل‌گیری این عزم و اراده در سطح ملی، سیاست‌گزاری‌های لازم و تهیه و ابلاغ قوانین ضروری در این زمینه نیز در ادامه ایجاد SDI ملی را به پیش خواهد برد. مواردی مثل استفاده از تجارب کشورهای موفق، اختصاص بودجه و اعتبارات لازم، استفاده از نیروهای متخصص و قراردهی فعالیت‌ها در جای درست خود، ترویج فرهنگ به‌اشتراک‌گذاری داده‌ها در میان دستگاه‌های مختلف، برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح نیروها و منابع، تعریف استانداردهای مناسب اطلاعات مکانی و فراداده‌ها، آماده‌سازی فراداده‌ها، استفاده از تجهیزات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و شبکه ارتباطی مناسب، و توسعه و فرهنگ‌سازی درخصوص استفاده از این زیرساخت از دیگر عواملی هستند که در شکل‌دهی بهSDI ملی مؤثرند. باید تأکید کرد که با درک و پذیرش اهمیت و فواید راه‌اندازیSDI ملی در سطح مدیریت کلان و استفاده از نیروهای متخصص، قدم اصلی برای استقرار این زیرساخت برداشته خواهد شد. مدیران کلان باید به این درک برسند که اهمیت این زیرساخت در توسعه پایدار، کم‌تر از سایر زیرساخت‌ها نظیر خطوط انتقال نیرو و شبکه‌های ارتباطی نیست.


چالش‌های SDI ملی


اطلاعات مکانی در حال حاضر توسط دستگاه‌های مختلفی در کشور تولید شده و به کار گرفته می‌شوند. از سویی برخی از این سازمان‌ها از سطح دانش و مهارت کافی و نیروی متخصص مهندسی نقشه‌برداری و GIS برخوردار نیستند. و از سوی دیگر طبیعتاً با توجه به ماهیت متفاوت و متکثر دستگاه‌های مختلف و نیازها و کاربردهای متنوع آن‌ها، ماهیت این داده‌ها نیز تا حدی از جهات گوناگون متفاوت است؛ و اطلاعات مکانی تولیدشده توسط ارگان‌های مختلف از استاندارد و نظم مشخص و واحدی تبعیت نمی‌کنند. البته که ازجمله کارکردهای فنی SDI همین ایجاد و تدارک یک زبان مشترک فنی بین بخش‌های مختلف در زمینه استانداردها و ضوابط مرتبط با اطلاعات مکانی و فراداده‌هاست.


اما آن‌چه که زیرساخت ملی اطلاعات مکانی را تا به حال از رسیدن به نتیجه بازداشته است، از سویی مسائل و کاستی‌هایی در زمینه قوانین کشوری بوده است و از سوی دیگر کاستی‌ها و ضعف‌هایی در بخش اجرای قوانین توسط دستگاه‌های مختلف. هرچند که تا به حال اقدامات متعددی در زمینه راه‌اندازی این زیرساخت صورت گرفته است، اما کاستی‌های پیش‌گفته در به نتیجه نرسیدن این اقدامات مؤثر بوده است. از جمله آن‌که برخی از دستگاه‌های اجرایی هنوز در عمل همکاری لازم را نسبت به رعایت استانداردهای سازمان نقشه‌برداری کشور در زمینه اطلاعات مکانی و فراداده‌ها به عمل نیاورده‌اند، و یا نسبت به به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات خود تردیدهایی دارند.


نگرانی از چیست؟


واقعیت آن است که دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و خدماتی مختلف، برای تولید و ارائه خروجی‌های مختلف از جمله داده‌های مکانی مورد نیاز خود، متقبل هزینه‌هایی می‌شوند. این امر سبب آن است که نقشه‌ها و اطلاعات مکانی تهیه‌شده از نظر تولیدکنندگان آن‌ها واجد قیمت و ارزش خود باشند. درست یا غلط، ممکن است تصور برخی مدیران این باشد که با به‌اشتراک‌گذاری داده‌های مکانی خود بر بستر NSDI، بخشی از داشته‌ها و دارایی‌های مجموعه خود را از دست خواهند داد. البته واضح است که این تصور، تصور صحیحی نیست. درواقع هدف از SDI ملی الزاماً این نیست که داده‌های دستگاه‌های مختلف به‌طور کامل و بدون در نظر گرفتن حقوق پدیدآور و همچنین بدون لحاظ کردن محدودیت‌های تولیدکننده در اختیار دیگران قرار گیرد. بلکه هدف آن است که لایه های اطلاعاتی مختلف تولیدکنندگان اطلاعات مکانی طبق استانداردهای مشخصی همراه با فراداده‌های موردنیاز به‌صورت آنلاین به سایرین عرضه گردد. به‌علاوه، به‌هنگام‌سازی لایه‌های اطلاعات مکانی هر ارگانی نیز توسط خود او انجام می‌گیرد. از سوی دیگر باید در نظر داشت که هر سازمان تولیدکننده اطلاعات مکانی، خود در بخش‌های دیگر می‌تواند کاربر سایر لایه‌های اطلاعات مکانی باشد که در کار آن قابل‌استفاده است و توسط سایر دستگاه‌ها تهیه شده است؛ و به این ترتیب تمامی دستگاه‌ها می‌توانند از مزایای SDI ملی برخوردار گردد.

ارسال نظر

نام:*
ایمیل:*
متن نظر:
  • winkwinkedsmileam
    belayfeelfellowlaughing
    lollovenorecourse
    requestsadtonguewassat
    cryingwhatbullyangry
کد را وارد کنید: *
عکس خوانده نمی شود