امروز: دوشنبه، 9 اسفند 1395

ماهنامه فژه سنج

رسانه ای نوین در صنعت نقشه برداری و ژئوماتیک

 

گفت و گو اختصاصی ماهنامه فژه سنج با دکتر مهرداد جعفری‌سلیم، معاون اداره‌کل سامانه‌ها و زیرساخت‌های اطلاعات مکانی سازمان نقشه‌برداری کشور


با وجود آن‌که مدت‌هاست در قوانین و برنامه‌های اجرایی مختلف کشور، و همچنین در گفت وگوها و جلسات مسئولان و مدیران برخی دستگاه‌های اجرایی نام زیرساخت ملی اطلاعات مکانی یا NSDI شنیده می‌شود، اما هنوز کشور ما از استقرار چنین زیرساخت یکپارچه‌ای به‌معنای واقعی کلمه برخوردار نشده است. علت چیست؟ چرا در عین اهمیت کلیدی SDI ملی در کلیه امور مرتبط با عمران و آبادانی کشور هنوز اجرای آن به نتیجه نرسیده است؟ چرا با وجود نقش تعیین‌کننده‌ای که چنین زیرساختی می‌تواند در حوزه‌های مختلف، از محیط‌زیست گرفته تا خدمات شهری، و از راه‌سازی گرفته تا منابع طبیعی داشته باشد، هنوز اهمیت و جایگاه واقعی خود را در سطوح بالای مدیریتی کشور نیافته است؟ در پرونده ویژه این شماره ضمن تبیین و بررسی ضرورت راه‌اندازی NSDI، به واکاوی مسائل گفته‌شده می‌پردازیم، و چالش‌ها و دشواری‌های

پیش رو را در کنار توان‌مندی‌ها و قابلیت‌های متخصصان اطلاعات مکانی در این زمینه بررسی خواهیم کرد. در این پرونده پژوهشی نیز در باب وضعیت زیرساخت ملی اطلاعات مکانی در کشورهای مختلف جهان آمده است، تا مقایسه وضعیت کشورمان برای خوانندگان راحت‌تر میسر شود.



ضرورت استقرار SDI ملی یا NSDI چیست؟


در خصوص SDI بايد گفت همه چيز را همگان دارا هستند. شايد زماني تنها سازمان نقشه برداري کشور بود که اطلاعات نقشه اي را توليد مي کرد، ولي به مرور با رشد نياز به اطلاعات مکاني، ارگان هاي مختلف نيز اطلاعات خود را جمع آوري کرده اند و تعداد توليدکنندگان نقشه افزايش يافته است. از طرفي با رشد آگاهي و وسعت افق نگاه مديران اهميت و ضرورت استفاده از اطلاعات مکاني براي افراد مختلف روشن شده، و امروزه کاربران از ما تقاضاي خدمات بيشتري دارند.


مفهوم SDI را ميتوان به يک فروشگاه بزرگ تشبيه کرد که واحدهاي مختلفي دارد و هرکس کالاها و داده هاي خود را عرضه ميکند و کاربر خريدهاي خود را بر اساس نيازهاي خود انجام ميدهد. در اين سيستم هر کس آورده بيشتري داشته باشد ميتواند دريافتي بالاتري داشته باشد، و سايرين هم ميتوانند از آن استفاده کنند. کار ما در سازمان نقشهبرداري تحت عنوان SDI ملي آماده کردن بستري است که توليدکنندگان و مصرفکنندگان اطلاعات مکاني بتوانند در قالب استانداردي معين و براساس پروتکلي مشخص، نيازهاي خود را از اين بازار دريافت کنند.مفهومSDI در اقتصاد مقاومتي نيز بسيار مفيد است. در خارج از ايران اين مفهوم به عنوان تاب آوري يک جامعه در برابر تغييرات مطرح است. جامعه ما به دليل اين که از تمامي امکانات و آگاهي هايمان در تصميم گيريها استفاده نمي کنيم، هنوز به اين مرحله نرسيده است.


زيرساخت ملي اطلاعات مکاني ميتواند راهکار مهمي براي رسيدن به مديريت کلان مناسب و آگاهي محور باشد. SDI به عبارتي تفکر جمعي است. اگر تصميم گيري هاي مختلف بر اساس دريافت نظرات و عوامل مختلف و با تفکر جمعي صورت نگيرد، شاهد توسعه پايدار نخواهيم بود.


دلايل عدم پيشرفت SDI ملي طبق انتظارات چه بوده است؟


از نظر من دو موضوع باعث عدم رشد SDI متناسب با نيازهاي ساخت و توسعه کشور شده است. نخست عامل فرهنگي است. در رابطه با رانندگي هم اين مشکل وجود دارد؛ همه ميدانند که گذشتن از خطوط ممتد در زمان رانندگي جرم است، اما فرهنگ لازم در اين مورد وجود ندارد. ما مشکل فرهنگي در به اشتراک گذاري تجربيات داريم. در کشور ما اطلاعات را به عنوان عامل قدرت ميدانند که البته اين امري طبيعي است- اما بعضاً با نگاهي غير ملي سعي ميکنند اين قدرت را براي خود نگاه دارند، و تنها براي اهداف ارگان خود از آن استفاده کنند. عامل دوم هم، نگاه امنيتي به موضوعات مرتبط با اطلاعات مکاني است.


چه قدر تناقض ها و ايرادات و نواقص قوانين بالادستي در عملياتي نشدن SDI ملي مؤثر بوده اند؟


بايد توجه داشت که داده هاي مکاني از مسيرهاي مختلفي مثل تصاير ماهوارهاي گوگل همواره در دسترس هستند. بنابراين نگاه امنيتي به اين موضوع کمکي نخواهد کرد. فقط بايد به دنبال اين باشيم که براي هر کسي که ميخواهد برنامه ريزي و تصميم گيري کند، در هر مکان و زماني خدمات ارائه دهيم.


از سوي ديگر هزينه ها و خساراتي که به دليل نبود اطلاعات کافي در دست مديران ايجاد ميشوند، بسيار بيشتر از هزينه هايي است که بر اثر ندادن حق منتشرکننده داده به وجود مي آيد. همه ما ميتوانيم نتيجه اين امر را در زندگي روزمره خود هم ببينيم. اگر من اطلاعات را در اختيار ديگر نظامها قرار دهم، قاعدتاً سرويس آب و برق بهتري خواهم داشت و با ترافيک کمتري مواجه خواهم شد، و همينطور توسعه فرهنگي بهتري هم داریم. امروزه در محاکم قضايي درصد بالايي از موارد و مشکلات موجود به دليل اشکالات و اختلافاتيست که در زمينه ژئوماتيک وجود دارد. در ارتباط با مسائل زمين و يا اختلاسهايي که در ساخت وساز صورت ميگيرد و همچنين خساراتي که به محيط زيست وارد ميشود، همگي به اين دليل است که داده هايي مناسب در اختيار کاربراني مانند سازمان محيطزيست و يا آب منطقه اي قرار نداده ايم. درواقع چون کاربران اطلاعات درست در اختيار نداشته اند، نتوانسته اند تصميمات درستي اتخاذ کنند.


تنظيم استانداردهاي اطلاعات مکاني و فراداده ها در حوزه صلاحيت کدام تخصص ها و دستگاه ها است؟


وقتي صحبت از SDI است، حرف از يک ظرف است که ايجادش ميتواند متوجه دو ارگان باشد. يکي مخابرات است که وظيفه اش تأمين پهناي باند مناسب براي تبادل داده ها و برقراري ارتباط بين ارگانها است. موضوع بعد، اعمال استانداردهاي نقشه برداري است. به طور مثال در ارگان هاي مختلف داده هايي داريم که به صورت محلي جمع آوري شده اند و از لحاظ مقياس، کيفيت جمع آوري، و فراداده هاي مرتبط با هم متفاوت هستند. درSDI ارائه سرويسها بر اساس استاندارهايي مثل OGC صورت ميگيرد تا داده ها بتوانند با هم سازگاري داشته باشند. مسئوليت اين بخش با سازمان نقشه برداري کشور است.


اگر SDI به عنوان بستري براي تبادل اطلاعات در نظر گرفته شود، ورود به اين سيستم بايد از طريق يک ژئوپرتال صورت پذيرد. اين رشته تخصصي نقشه برداري است که ميتواند براي ايجاد رابط گرافيکي کاربر به صورت مناسب عمل کند. مهندسان نقشه بردار هستند که ميتوانند اين سيستم را طراحي کنند.


چه راهکارهاي عملياتي براي رفع مشکلات موجود در عرصه SDI ملي پيشنهاد ميکنيد؟


درمورد عوارض ساخت دست بشر مثل خطوط مخابراتي و راهها و امثال آنها، هر کدام در کشور مسئولي دارند. بايد يک بستر تبادل اطلاعات و اعمال استاندارد ايجاد شود و هر ارگان مسئول نگهداري و به روزرساني داده هاي خود شود و اين تسهيلات و امکانات براي آنان فراهم شود که اطلاعاتشان در سيستم SDI قرار گيرد. البته با تعهد به اين که امنيت داده ها تضمين شود و حق مؤلف و ناشر تأمين گردد. به اين ترتيب آنها مطمئن خواهند بود که ميتوانند از اين سيستم در نظام هاي خود بهره برداري کنند. در اين حالت قطعاً اين سيستم به نتيجه ميرسد و SDI به عنوان مجموعه اي از پروژه ها تبديل به يک فعاليت ملي خواهد شد.


اگر به ارگانها گفته شود داده هاي خود را به ما بدهيد، اين کار را انجام نميدهند و اين امر طبيعي است؛ به طور مثال اين خود شهرداري است که بايد مسئول به روزرساني داده هاي مربوط به پارسل ها و مديريت شهري باشد، و آنها هستند که ميدانند چه طور داده هايشان را به روز کنند. البته ممکن است از نظر ديتا مدلي که مورد نياز است در اين بين تفاوتهايي وجود داشته باشد، و طبقه بنديهاي مختلفي وجود داشته باشد. اگر اين داده ها توسط ارگانهاي مختلف و در ديتابيس هاي خودشان نگهداري شود، و سرويس آن را در اختيار SDI ملي بگذارند.

اين يک پروژه ملي است و لازمه انجامش توجه و مشارکت همه است. لازم است در ابتدا در سطوح بالا اين فرهنگ به وجود بيايد و سپس سلسله مراتب تا به ما که مجري هستيم برسد.


آيا برنامه ها و قوانين در حوزه فناوري اطلاعات، ميتوانند به طور کامل پاسخگوي نيازهاي SDI ملي به ويژه در زمينه اطلاعات مکاني و استانداردهاي مرتبط باشد؟

 

بايد SDI را به صورت يک کار جمعي ببينيم. تقريباً در تمام دنيا متخصصان ژئوماتيک و متخصصان فناوري اطلاعات، SDI را از آن خود ميدانند. اما مثلاً گوگل مپ که مجموعه اي از داده هاست، به وسيله مشارکت کنندگان مختلفي توليد شده است. نميتوان گفت اين سرويس توسط متخصص فناوري اطلاعات کنترل ميشود و يا توسط متخصص ژئوماتيک. رئيس گوگل مپ يک مدير است که هم از ابزار فناوري اطلاعات و شبکه، و هم از داده هاي مکاني بهره ميگيرد.


متأسفانه در کشور ما کار گروهي به خوبي انجام نميشود. يکي از مشکلات اين است که ارگانهاي مختلفي خود را متولي SDI ميدانند. سازمان فناوري اطلاعات خود را به عنوان مجري اين امر مطرح ميکند و جالب است که ميگويد شما اطلاعات خود را به ما بدهيد و ما در دولت الکترونيک از آن استفاده ميکنيم! نکته اين است که در مفهوم کليSDI، بايد داده هاي هر متولي داده، توسط خودش نگهداري شود و مسئول به روزرساني آنها خودش باشد.


شهرداري تهران وبسايتي دارد به نام تهران مپ، و در سوي ديگر هم گوگل قرار دارد. کافي است يک مسير مشخص را در تهران مپ و در گوگل مپ جستجو کنيد، و متوجه مفهوم کيفيت خواهيد شد. مسائلي در پس زمينه قرار دارند که کاربر آنها را نميبيند، اما پردازش و الگوريتمي که براي مسيريابي در اين سرويسها استفاده ميشود، کار مهندسان نقشه برداري است.


وظيفه استقرار و توسعه و تداوم SDI ملي را متوجه کدام دستگاه يا دستگاه هاي اجرايي ميدانيد؟


سازمان نقشه برداري علاوه بر ارائه و قرار دادن اطلاعات مبنايي کشور در قالب نقشه هاي با مقياس مختلف، DEM، و عکسهاي برداشت شده، و ساير داده ها، استانداردهايي را نيز در رابطه با تبادل داده مانند ديتوم، سيستم تصوير و يا ديتا مدل وضع ميکند. مثلاً وقتي در داده هاي وزارت راه مفهوم جاده درجه دو آسفالته را ميبينيم، بايد تعريفي در اين رابطه داشته باشيم که کاربر در زمان به کارگيري داده ها بداند از چه صحبت ميشود. فراداده ها بايد در چارچوب استانداردهاي خود آن سيستم ارائه شوند. درستي و دقت فراداده ها نيز مهم هستند. بايد به طور همه جانبه به موضوع نگاه کنيم و داده علاوه بر جنبه مکاني اش با اطلاعات توصيفي در چارچوب استانداردهاي سازمان نقشه برداري همراه باشد. از وظايف مجري، نيازسنجي از کاربران است که ميخواهند به چه نحوي اين داده ها را دريافت کنند. مثلاً چه سيستم تصويري مورد نيازشان است، يا ميخواهند با چه فرمتي داده ها را دانلود کنند؟ براي مشخص کردن محدوده پروژه خود به مختصات UTM نياز دارند و يا مختصات جغرافيايي؟ سناريونويسي ارائه خدمات، از وظايف سازمان نقشه برداري است، و اين سازمان وظيفه هماهنگي و اعمال استانداردها را بر عهده دارد.

میهمان
پاسخ 2 آبان 1395 17:31 مجید دانش
کلاسهای گروه تلگرام درسی جی ای اس
https://telegram.me/joinchat/B8X0bUE7IvMe-H4QYuFzEw
تماس با مدیر ۰۹۱۴۰۱۴۵۸۷۶

ارسال نظر

نام:*
ایمیل:*
متن نظر:
  • winkwinkedsmileam
    belayfeelfellowlaughing
    lollovenorecourse
    requestsadtonguewassat
    cryingwhatbullyangry
کد را وارد کنید: *
عکس خوانده نمی شود